लुम्बिनी र मधेश प्रदेशमा डीजीएम नेपालको द्रुत मूल्यांकनबाट रणनीतिक अन्तर्दृष्टि:
डीजीएम नेपालले हालै लुम्बिनी र मधेश प्रदेशमा द्रुत मूल्यांकन पूरा गरेको छ । मूल्यांकनले सीमान्तकृत आदिवासी जनजाति र स्थानीय समुदाय (आईपीएलसी) को पहिचान र नक्साङ्कन गरेको थियो र उनीहरूको सामाजिक-आर्थिक अवस्था, स्रोतहरूमा पहुँच र विकासमा सहभागितामा ध्यान केन्द्रित गरेको थियो।
मुख्य उद्देश्य र निष्कर्षहरू:
1. लक्षित प्रदेशहरूमा सीमान्तकृत आईपीएलसी समूहहरू म्याप गरियो, र विकास प्रयासहरूबाट ऐतिहासिक रूपमा बहिष्कृत भएकाहरूलाई हाइलाइट गरियो।
२. अनुदान र स्रोतसाधनमा पहुँचका आवश्यकता र अवरोधहरू पहिचान गरियो जसले राम्रो निर्णय लिन मद्दत गर्दछ।
3. आईपीएलसी सहभागिता सुधार गर्न, उनीहरूको अधिकारको रक्षा गर्न, र परियोजना लाभहरूको निष्पक्ष साझेदारी सुनिश्चित गर्न तरिकाहरू खोजी गरियो।
४. सांस्कृतिक सम्पदालाई समर्थन र संरक्षण गर्न परम्परागत जीविकोपार्जन र अभ्यासहरूको अभिलेखीकरण।
मूल्यांकन पद्धतिमा समुदायका सदस्यहरूसँग फोकस समूह छलफल (एफजीडी/ FGD), स्थानीय नेताहरू र प्रतिनिधिहरूसँग कुञ्जी सूचनादाता साक्षात्कार (केआईआई/ KII) र विस्तृत स्थलगत अवलोकनहरू समावेश थिए। यो मिश्रित-विधि दृष्टिकोणले समुदाय-स्तरीय चुनौतीहरू र सम्भावित हस्तक्षेपहरू दुवैको व्यापक समझ प्रदान गर् यो।
📍 भौगोलिक कवरेज:
मधेशः सप्तरी, सिराहा, महोत्तरी, रौतहट, सर्लाही, बारा
नगरपालिका : हनुमाननगर कंकालिनी, औरही, बर्दिबास, राजदेवी, ब्रह्मपुरी, पंचरौता
लुम्बिनी : नवलपरासी पश्चिम, बाँके, बर्दिया, दाङ
नगरपालिकाः सरावल, खजुरा र बैजननाथ, बढैयाताल, बासगढी, राप्ती
यस मूल्यांकनको निष्कर्षहरूले परियोजना रणनीतिहरू परिष्कृत गर्नका लागि एक बहुमूल्य प्रमाण आधार प्रदान गर्दछ कि आईपीएलसीहरू सक्रिय रूपमा संलग्न छन् र पर्याप्त रूपमा समर्थित छन्।
डीजीएम नेपाल यी अन्तर्दृष्टिहरूलाई समावेशिता, समानता र दिगो विकासलाई बढावा दिने लक्षित कार्यहरूमा अनुवाद गर्न प्रतिबद्ध छ।
